// Drogi czytelniku. Od dłuższego czasu nosiłem się z zamiarem zebrania w jednym miejscu informacji omawiających przyczyny (a przynajmniej niektóre, bo sił działających ku temu celowi było wiele) wybuchu II WŚ (w Europie). Cóż, najczęściej brak czasu odsuwał to coraz dalej w przyszłość. Ale, kiedy na blogu działającym pod hasłem „Prawda zawsze zwycięża” spotkałem się z ewidentnym, z premedytacją, zakłamywaniem rzeczywistości (historii) przez prowadzącego ten blog (a także zbanowaniem za niewygodne – dla prowadzącego blog – informacje) – zdecydowałem się przysiąść do tematu.
Złożoność stosunków i zależności Hitler – Stalin w latach 23-40/41 XX wieku jest tak wielowarstwowa że, aby omówić w miarę klarownie choć najważniejsze elementy, nie da rady zmieścić ich w jednej części. Stąd zdecydowałem się podzielić opracowanie, w miarę możliwości, zakresowo (tematycznie).
Poniższe „opracowanie”, jak i następne części, bardzo proszę traktować jako jedynie zbiór dostępnych faktów z różnych źródeł, zebranych ku pamięci. Absolutnie nie roszczę sobie do tego „opracowania” żadnych praw autorskich a najważniejsze materiały z których korzystałem ujęte są w Przypisach (niemniej proszę pamiętać że ew. prawa autorskie należą się autorom pozycji ujętych w Przypisach). Z konieczności prezentowane „opracowanie” przedstawia fakty w sposób możliwie skrótowy, sygnalny. Aby posiąść satysfakcjonującą wiedzę w temacie niewątpliwie należałoby poświęcić nieco czasu na zapoznanie się z dostępnymi materiałami. Wszystkich zainteresowanych tematyką zachęcam do poszukiwania własnych źródeł.

PS. Zbliża się kolejna rocznica zakończenia II WŚ, ale nie była ona jakimkolwiek bodźcem w moim działaniu. Do omawianych tu kwestii staram się zachować dystans, raczej spojrzenie z perspektywy lat które upłynęły od tamtego czasu. Niemniej, są to fakty które przez tyle lat przed nami ukrywano…

PPS. Bardzo proszę zwrócić uwagę na dokument który znajdziesz, drogi czytelniku, na końcu części (1). To ukrywany przez dziesięciolecia a odnaleziony przez rosyjskiego historyka „Tekst przemówienia Józefa Stalina na posiedzeniu Biura Politycznego KC WKP(b) 19 sierpnia 1939 roku”. Sam on wystarczyłby do rozważań nad tym co legło u podstaw wybuchu II WŚ.

PPPS. Drogi czytelniku, jeśli dysponujesz materiałami (informacjami) które twoim zdaniem pasowałyby merytorycznie do zakresu niniejszego „opracowania” bardzo proszę o udostępnienie ich (do wykorzystania) np. poprzez email kontaktowy z powitalnej strony mojego bloga. Dziękuję.

8 kwietnia 2015

Stalin i Hitler – przegrana wojna (cz.3) – Współpraca

Po I wojnie światowej na mocy Traktatu Wersalskiego Niemcy utraciły prawo do posiadania silnej armii i ofensywnego uzbrojenia: czołgów, lotnictwa bojowego, ciężkiej artylerii i okrętów podwodnych. Niemieccy dowódcy, pozbawieni możliwości prowadzenia ćwiczeń ofensywnych na terytorium Republiki Weimarskiej, mogli je kontynuować, dzięki traktatowi z Rapallo (1922 r.), na poligonach w… Rosji Sowieckiej. Stalin udostępnił im sale wykładowe, poligony, strzelnice. Nie zabrakło objętego embargiem sprzętu: czołgów, samolotów i artylerii. Na rozkaz Stalina wyższa kadra oficerska Reichswehry uzyskała dostęp do radzieckich fabryk zbrojeniowych, w szczególności zakładów produkujących czołgi. Stalin nie szczędził środków na odbudowę niemieckiej potęgi militarnej bo wierzył, że przyszły konflikt obejmie Europę, a nie przyjazny Niemcom Związek Radziecki.
Zwieńczeniem tej polityki stał się pakt Ribbentrop-Mołotow, zawarty w sierpniu 1939 roku. Gwarantował on Hitlerowi całkowitą swobodę działania w Europie, co było równoznaczne z zaproszeniem do agresji. (1)

Przed rządami III Rzeszy…

Pierwsze formalne i wymierne w swych owocach kontakty zostały nawiązane w 1919 roku. Rozmowy Karola Radka z oficerami Reichswehry przerwały pewien impas, spowodowany zabójstwem ambasadora Wilhelma von Mirbacha, czy wydaleniem ambasadora Adolfa Joffe. Pierwszy układ handlowy zawarto 6 maja 1921 r.

W 1927 powołana została do życia niemiecka szkoła wojsk pancernych Kama w Kazaniu, faktycznie funkcjonująca od 1929 roku. Korzystali z niej także radzieccy kursanci, zapoznając się z niemieckimi doświadczeniami oraz sprzętem. W ZSRR funkcjonowało także do jesieni 1931 niemieckie biuro konstrukcyjne Grote, zajmujące się czołgami – jego dzieckiem był faworyzowany przez Woroszyłowa czołg TG, zaś wywodząca się z biura Grote radziecka kadra stworzyła następnie czołg ciężki T-35.

Natomiast pod Riazaniem istniała Tigerschloss, / tak, niemiecka nazwa / szkola „policyjna”, funkcjonująca od początku lat trzydziestych, która wykształcila kadry dla gestapo, np. Müller był tam na dziewięciomiesięcznym kursie. Zdaje się, że Gestapo zrezygnowalo ze współpracy w 1935 roku.

Podobno czekiści wykładali po niemiecku, tak więc „goście” nie musieli znać rosyjskiego.

Dla sprzedaży floty w Wniesztorgu powołano spółkę „Łommietał”, ze strony niemieckiej sprawą zajmowało się specjalnie powołane Towarzystwo Akcyjne „Der Rummetal”.

Przykrywką dla działań niemieckich w zakresie współpracy; zwłaszcza w zakresie lotnictwa, broni chemicznej i uzbrojenia; było, nowo utworzone towarzystwo GEFU (Gesellschaft zur Forerung Gewerblicher Unternehmungen), w ramach którego najtajniejszymi zadaniami zajmowało się biuro utworzone przez Sondergruppe „R” zwane Zentrale Moskau (Z.Mo.)na którego czele stał płk Niedermayer. W zarządzie towarzystwa zasiadali: gen. von Borris (b. szef sztabu XVI Korpusu w Metzu), płk artylerii von Lucken, oraz majorzy Spangenberg (piechota) i Tschunke (b. oficer d/s specjalnych poruczeń z dowództwa 11. armii). Po 1926 r. towarzystwo zmieniło nazwę na WIKO (Wirtschaftskontrolle).

Kilka przykładów aktywności niemieckiej:
– kooperacja fabryki „Junkersa” w Filach z radzieckimi zakładami w Saratowie, Samarze, Aleksandrowsku i Taganrogu. Co ciekawe niemiecki personel pozostał w tych zakładach nawet wówczas, kiedy firma „Junkers” przerwała współpracę z władzami sowieckimi.
– pod niemieckim zarządem z firmy „Stoltzenburg” z Hamburga, powstały zakłady „Chemiczeskij Zawod Bersol” zajmujące się produkcją gazów trujących: fosgen, lost oraz nowych materiałów wybuchowych, o nazwach: Wasner-Gass i Bersol.
– w zakładach zajmujących się bronią chemiczną (w Leningradzie, Wołynkinie, Charkowie, Permie, Sławiańsku) pracowali niemieccy chemicy wojskowi oraz naukowcy, m.in. prof. Haber, profesorzy: Forster, Unruche, Grossmann, Bull i Weber.
– koncern Kruppa produkował broń w dawnej fabryce „Kołomiencowa” w Moskwie, także w odlewni stali w Leningradzie, fabryce broni w Permie, czy hucie w Ekatyrenburgu.
– dostawy broni najczęściej przechodziły przez centralę handlu z Berlina kierowaną przez gen. Angerna, dostarczano ją poprzez porty bałtyckie oraz neutralne porty na Morzu Czarnym
– w samym 1924 r. z fabryki w Gdańsku kierowanej przez Cuhna dostarczono 300 tys. karabinów
– w doświadczalnym obozie w „Kama” w okolicach Kazania testowano i porównywano wszystkie czołgi produkowane przez zakłady: Gute Hoffnungshutte nad Ruhrą, „Daimler”, „Krupp” i „Rheinmetall”. Dla odmiany okres zimowy oficerowie niemieccy i sowieccy spędzali w centrum wyszkolenia wojsk samochodowych w Berlinie
– podobny charakter miał obóz „Katorg”
– obóz „Tomka” w pobliżu Samary był miejscem gdzie pracowano nad iperytem. Prace organizowała grupa doświadczalna Versuchsgruppe S oddziału badań i doświadczeń „Prufwesen”, a sam obóz był poporządkowany Heeres Waffenamt.
– w obozie „Lipeck” nad Waroneżem szkolono pilotów obu wojsk.
– według oceny naszej II-ki w latach 1928-1931 na terenie ZSRR przebywało 52 oficerów lotnictwa i 22 oficerów innych broni (na ogół w stopniu kapitana i porucznika). Zarazem oficerowie Armii Czerwonej corocznie latem uczestniczyli w szkoleniach w obozach w Arys i Doberitz, w 1932 r. w wojsku niemieckim staż dobywało koło 70 oficerów sowieckich.

Wywiad polski odnotował wyjazd (na potrzeby Armii Czerwonej) 32 niemieckich oficerów; m.in. pułkownicy: Hansing, Moennecke, von Salzman; którzy na pokładzie „Princesin Sofie Scharlotte” udali się do Rewla, służyli potem w Armii Czerwonej. Podobnych zaciągów było więcej, w Berlinie zajmowali się tym płk Swieczin i płk Gatowski, podobne biuro w Królewcu prowadził płk Sapronow i ppłk Bobrow.

Należy zauważyć, że „kwestia wnikliwej krytyki materiału źródłowego, który znajduje się w spuściźnie akt Oddziału II SG WP ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego zbadania źródeł informacji polskiego wywiadu w ZSRS” (2).

Znane [parametry sowieckich czołgów] były każdemu, przede wszystkim zaś niemieckim generałom, na przykład Guderianowi, którego w swoim czasie zapraszano nawet do radzieckich zakładów budowy czołgów, na ćwiczenia i testowanie wozów bojowych. Po powrocie ze Związku Radzieckiego wstrząśnięty Guderian napisał książkę, w której przedstawił czołgi radzieckie ze wszystkimi detalami i szczegółami oraz moce produkcyjne Zakładów Chabarowskich, które je produkowały. Guderian wiedział, że czołgi produkują również Zakłady im. Kirowa w Leningradzie. Przypuszczał, że w Stalingradzkiej Fabryce Traktorów bez problemów można wprowadzić produkcję czołgów, i w wielu jeszcze fabrykach, które, według jego przypuszczeń, budowano gdzieś na Uralu i za Uralem. (1) „Achtung – Panzer!” okazało się sukcesem Guderiana, wtedy już generała i dowódcy XVI Korpusu. Opublikowana w 1937 książka szybko stała się bestsellerem.

Współpraca taka jak wyżej szerzej została omówiona w pracach:
J. Wieliczka „Reichswehra a Armia Czerwona. Nawiązanie kontaktów i pierwsze porozumienia 1919-1923”, w: „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, Prace historyczne Z. 112
M. Leczyk „Polska i sąsiedzi. Stosunki wojskowe 1921-1939”
A. Pepłoński „Tajna współpraca niemiecko-sowiecka przed 1939 r. w oczach wywiadu polskiego”, „Obóz” 1992, nr 24
A. Szymański „Zły sąsiad. Niemcy 1932-1939 w oświetleniu polskiego attaché wojskowego w Berlinie”
L. Grosfeld „Polska a stosunki niemiecko-sowieckie 1918-1939”
S. Dębski „Między Berlinem a Moskwą. Stosunki niemiecko-sowieckie 1939-1941”
J. Bańbor, D. Radziwiłłowicz „Współpraca Reichswehry i Armii Czerwonej w latach 1920–1933. Zarys problematyki”, (w:) „Dawna a nowa Rosja. Studia ofiarowane Prof. Janowi Sobczakowi w 70 rocznicę urodzin”
I. Jędrzejewska „Współpraca Armii Czerwonej i Reichswehry w latach 1917-1933”
A. Bregman „Najlepszy sojusznik Hitlera”
A. Pepłoński „Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej”
M. Pirko „Z dziejów współpracy Armii Czerwonej z Reichswehrą w latach 1920–1933”, „Wojskowy Przegląd Historyczny”, 1992, nr 4
M. Zeidler „Reichswehr und Rote Armee 1920 bis 1933. Wege und Stationen einer ungewöhnlichen Zusammenarbeit”
D. Kowalski „Radziecko niemiecka współpraca wojskowa”, „Kwartalnik Bellona” 2009, nr 4
J. Ł. Djakow, T. S. Buszujewa, „Faszistskij miecz kowalsia w ZSRR. Krasnaja Armia i Rejchswer. Tajnoje sotrudniczestwo. 1922-1933”

W Moskwie myślano perspektywicznie, dając od czasu do czasu do zrozumienia partnerowi niemieckiemu, że należałoby zorganizować wspólną napaść na Polskę. Znamienna pod tym względem była propozycja pomocy militarnej Armii Czerwonej w ataku na Rzeczpospolitą, złożona przez sowieckiego komisarza spraw wojskowych Klimenta Woroszyłowa gen. Wernerowi von Blombergowi szefowi niemieckiego Urzędu Wojskowego (odpowiednik sztabu generalnego), przebywającemu w Związku Sowieckim w listopadzie 1928 r. Gen. Blomberg odmówił wówczas dyskusji, zwracając uwagę, że w Niemczech jedynie czynniki polityczne są kompetentne rozstrząsać kwestię wspólnej akcji wojskowej przeciwko państwu polskiemu (3). W przekonaniu najwyższych władz sowieckich współpraca z Niemcami powinna była jednak w jakiejś bliżej niesprecyzowanej przyszłości doprowadzić do skoordynowanego uderzenia obu partnerów na Polskę, co zachwiałoby całym systemem wersalskim, stwarzając ZSRR dogodną pozycję wyjściową dla dalszej ekspansji militarnej w Europie. (4)

i w trakcie rządów III Rzeszy …

Jednak dojście Adolfa Hitlera i jego partii nazistowskiej do władzy w Niemczech w styczniu 1933 r. sprawiło, że powstała na miejsce Republiki Weimarskiej III Rzesza stopniowo rozluźniała stosunki z ZSRR, by następnie zerwać ze względów ideologicznych z dotychczasową polityką kooperacji ze Związkiem Sowieckim, zastępując ją konfrontacją propagandową w wypowiedziach publicznych jej przywódców i na łamach środków przekazu. Wprawdzie wrogie podejście nowych rządców Niemiec do ZSRR, wywołało w Związku Sowieckim akcję kontrpropagandową, ale Stalin, który w latach trzydziestych zdołał w swoim kraju zdobyć ostatecznie pozycję pozwalającą na kontrolowanie bez reszty całej machiny partyjno-państwowej, nigdy nie stracił z pola widzenia perspektywy porozumienia z władzami niemieckimi celem zawiązania spisku przeciwko pokojowi europejskiemu (5). (4)

W 1932 ZSRR konsumował 1/3 produkcji niemieckiego przemysłu maszynowego.

Hitler w swym przemówieniu z 23 marca 1933 r. w Reichstagu podkreślił, że walka z komunizmem w kraju to jedno, a polityka zagraniczna to drugie, a przyjazne stosunki z ZSRR na płaszczyźnie państwowej nadal są wytyczną polityki niemieckiej.

W końcu roku 1933; tak więc po pożarze Reichstagu i likwidacji KPP; Litwinow oświadczył, że ZSRR współczuje towarzyszom niemieckim, ale nie może się kierować sentymentami. Możemy utrzymywać dobre relacje ze wszystkimi reżimami, również faszystowskimi.

Jak mówili tak czynili, w 1933 r. zostaje podpisana umowa kredytowa dla ZSRR na kwotę 105 milionów Mk, zaś 24 czerwca ratyfikowano protokół przedłużający układ berliński z 1926 r.

Pomimo zawirowań, związanych ze złagodzeniem stosunków polsko-niemieckich; próby nawiązania ponownych i żywszych relacji podejmowane były na różnych szczeblach przez obie strony. W 1934 r. ambasador Surin prowadził rozmowy na temat pogłębienia układu berlińskiego z odpowiednimi kołami w Auswärtige Amt, a zwłaszcza z Nadolnym i Bülowem, co jednak zostało storpedowane przez ministra Neuratha.
Kolejny układ kredytowy zostaje zawarty w kwietniu 1935 r. pomiędzy Schachtem a Kandelakim, na mocy którego ZSRR miało do końca 1937 r. otrzymać 200 mln Mk na zakup przez ZSRR w III Rzeszy: wyposażenia fabryk, obrabiarek, maszyn, wyposażenia dla przemysłu naftowego i chemicznego, środków transportu, silników, statków, sprzętu pomiarowego, laboratoryjnego, elektronicznego i wszelakich części zapasowych. W zamian ZSRR wysyłał rudę żelaza, naftę, metale kolorowe, skóry, żywność, etc. 22 grudnia 1938 r. podpisano kolejną umowę na 200 mln Mk i dostawy surowców do ZSRR. Na trzy dni przed wyjazdem Ribbentropa do Moskwy negocjowano kolejny układ pożyczkowo-towarowy, ostatecznie podpisany 19 sierpnia.

Pierwszy oficjalny kontakt na temat możliwości nowej współpracy i poprawy relacji nastąpił 17 kwietnia 1939 r. w postaci spotkania ambasadora Merkałowa z sekretarzem stanu Weizsäckerem, a pretekstem były uzgodnienia dostaw z firmy Skoda. W podjęciu na nowo rozmów co do współpracy szczególnie aktywne działania podejmowali chargé d’affaires Georgi Astachow, Gustav Hilger, Karl Schnurre, radca handlowy Jewgienij Barbarin.

2 sierpnia 1937 roku w stoczni Deutsche Schiff- und Maschinenbau w Bremie, położono stępkę pod okręt (krążownik ciężki niemieckiego typu Admiral Hipper z okresu II wojny światowej) który zwodowano 1 lipca 1939 z nazwą „Lützow”. 15 kwietnia 1940 roku III Rzesza sprzedała kadłub okrętu ZSRR na podstawie radziecko-niemieckiej umowy handlowej z 11 lutego 1940 roku („Pietropawłowsk” (Петропавловск), „Tallin” (Таллин)). Ok. 70 niemieckich ekspertów nadzorowało wykańczanie okrętu. Ewakuowano ich 21 VI 1941 r.

Współpraca taka jak wyżej szerzej została omówiona w pracach:
A. Bregman, Najlepszy sojusznik Hitlera. Studium o współpracy niemiecko-sowieciej, Londyn 1974
A. Bullock, Hitler. Studium tyranii, Warszawa 1963
L. Grosfeld „Polska a stosunki niemiecko-sowieckie 1918-1939”
S. Dębski „Między Berlinem a Moskwą. Stosunki niemiecko-sowieckie 1939-1941”
Franz Halder, „Pamiętniki wojenne”, MON (wydane w latach ’60)
Wolfgang Leonhard, „Revolution entlaesst ihre Kinder” (o losach niemieckich emigrantów w ZSRR)

NKWD i Gestapo

Istniała intensywna współpraca NKWD oraz niemieckiej policji. Po 1933 roku, czyli po dojsciu Hitlera do władzy, wspópraca ta została natychmiast zerwana.Do nawiązania ponownej współpracy doszło w 1938 roku. I ta była bardzo interesująca – przykładowo NKWD urządzało pokazy dla Gestapo. Szkolono Niemców min. w uśmiercenia więźniów przy pomocy słynnych moskiewskich więźniarek z których spaliny doprowadzano do cel w których przetrzymywano skazanych. Współpracowano w ściganiu osób niebezpiecznych dla Rzeszy i ZSRR. ZSRR wydalało władzom niemieckim działaczy lewicowych, emigrantów niemieckich, austriackich.

Współpraca pomiędzy NKWD została przedstawiona m.inn. w dokumentalnych produkcjach filmowych:
NKWD – GESTAPO braterstwo krwi (2009) Reżyseria: Halina Samojłau
Sowiecka historia – The Soviet Story (2008)

Pierwsza konferencja Gestapo-NKWD 27 września 1939 roku w Brześciu. Przebieg obrad i ustalenia nieznane.

Druga konferencja Gestapo-NKWD koniec listopada 1939 roku w Przemyślu. Omawiano problemy zwalczania polskiego oporu, wymianę jeńców, wymianę informacji, i przede wszystkim kwestie związane z okupacją Polski. Niektórzy twierdzą, że ta konferencja rozpoczęła się w październiku 1939 we Lwowie.

Trzecia konferencja Gestapo-NKWD początek 22 lutego 1940 roku w Zakopanem („Willa Tadeusz”). Gestapo reprezentował Adolf Eichmann (powieszony w Izraelu w 1962), ze strony NKWD wymienia się szefową kołymskich kopalń złota Ritę Cimmerman. Na tej konferencji zapadła decyzja o niemieckiej akcji A-B i radzieckiej akcji katyńskiej. Protokół Nr. 2 – o przekazaniu antyfaszystów – ok. 6000 przekazano do Niemiec.

Czwarta konferencja Gestapo-NKWD w marcu 1940 (niektórzy uważają ją za ciąg dalszy trzeciej) w Krakowie, omawiała zwalczanie polskiego ruchu oporu.

——————–
dokument z listopada 1938 roku sankcjonujący współpracę pomiędzy NKWD a Gestapo
„Porozumienie w sprawie koordynacji działań pomiędzy NKWD i Głównym Urzędem Bezpieczeństwa Rzeszy”
parafowany w Moskwie przez: (z upoważnienia Heydricha) Standartenführer SS Heinrich Müller i Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych ZSRR Ławrentij Beria

Sowiecka historia - The Soviet Story 2008 Lektor PL (360p).mp4_snapshot_00.48.33_[2015.04.08_18.49.02]

Sowiecka historia - The Soviet Story 2008 Lektor PL (360p).mp4_snapshot_00.48.55_[2015.04.08_18.49.55]

tekst Porozumienia w jęz. rosyjskim -> http://www.epochtimes.ru/content/view/5124/34/
——————–

Przypisy
(1) Suworow, Wiktor – „Lodołamacz” t. 1,2,3 jako podstawowy materiał źródłowy
(2) Paduszek, Konrad „Polski wywiad wojskowy na Rosję Sowiecką/Związek Sowiecki 1921—1927″
(3) F. L. Carsten, Reports by Two German Officers on the Red Army, „The Slavonic and East European Review”, t. XLI, December 1962, nr 96, s. 217—244.
(4) Kamiński Marek K., „Stosunki sowiecko-niemieckie w kontekście polityki miedzynarodowej ZSRR (1938-41)”, s.7
(5) W. Krywicki, Byłem agentem Stalina, Kraków 1990, s. 13—29; por E. Rydz-Śmigły, „Czy Polska mogła uniknąć wojny?”, „Zeszyty Historyczne” 1962 (Paryż), nr 2, s. 132.

Stalin i Hitler – przegrana wojna (cz.1) – Korzenie
https://dymilustra.wordpress.com/2015/04/01/stalin-i-hitler-przegrana-wojna-cz-1-korzenie/
Stalin i Hitler – przegrana wojna (cz.2) – Sprzątanie
https://dymilustra.wordpress.com/2015/04/03/stalin-i-hitler-przegrana-wojna-cz-2-sprzatanie/

Reklamy